Kolejnym tematem, który uciekł nam trochę z uwagi na wyłączenie Forum WMTMK Olsztyn, jest ciągle trwająca batalia o przyszłość olsztyńskiego dworca głównego, w której udział biorą trzy istotne strony: PKP S.A. (właściciel części kolejowej istniejącego kompleksu) wraz ze spółką córką PKP PLK S.A. realizującą przebudowę stacji Olsztyn Główny, Retail Provider Sp. z o.o. (właściciel części autobusowej istniejącego kompleksu i wieżowca odkupionego od spółki Przewozy Regionalne Sp. z o.o.) oraz grupa olsztyńskich stowarzyszeń: Forum Rozwoju Olsztyna (FRO), Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział w Olsztynie (SARP) i Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków Oddział Warmińsko Mazurski (SKZ). Sprawa jest zagmatwana, dużo się wydarzyło, dlatego spróbuję w skrócie przypomnieć jej przebieg oraz opisać rozważane koncepcje.
Cała historia ma swój początek w 2011 r., kiedy to spółka Retail Provider Sp. z o.o. wykupiła PKS Olsztyn, stając się właścicielem przewoźnika oraz należącej do niego infrastruktury (dworca autobusowego). Oczywiście głównym celem spółki Retail Provider Sp. z o.o. było nabycie nieruchomości, niekoniecznie zaś prowadzenie przewozów autobusowych, dlatego na początku 2017 r. przewozowa część działalności (w tym pracownicy oraz tabor) została odsprzedana spółce Poznański Bus Sp. z o.o. (w efekcie czego powstała nowa spółka Olsztyński Bus Sp. z o.o.).
1. Pierwsza koncepcja Retail Provider Sp. z o.o. - budowa nowego kompleksu handlowo-dworcowego "NDO"
Pod koniec 2012 r. Retail Provider Sp. z o.o. wyszedł z propozycją wyburzenia istniejącego kompleksu PKP/PKS i zastąpienia go nowym kompleksem handlowo-dworcowym o roboczej nazwie "Nowy Dworzec Olsztyn (NDO)". Całość miała pełnić rolę zintegrowanego centrum komunikacyjnego z funkcją dworca kolejowego, autobusowego oraz dużej galerii handlowej.
![Obrazek](http://i.wm.pl/00/05/07/11/n/uklad-drogowy-1228971.jpg)
![Obrazek](http://i.wm.pl/00/05/07/11/n/perony-kolejowe-1228967.jpg)
Źródło: http://olsztyn.wm.pl/367116,Metamorfoza ... jnego.html
Ostatecznie propozycja nie spotkała się z uznaniem strony kolejowej i części mieszkańców. Kontrowersje budził m. in. pomysł budowy tak dużej galerii handlowej w tym miejscu, przywodząc na myśl skojarzenia z niezbyt udanymi projektami tego typu w innych polskich miastach (dodatkowo smaczku sprawie dodawała współpraca Retail Provider Sp. z o.o. z firmą Tri Granit, znaną z realizacji dworca poznańskiego). W 2016 r. spółka PKP S.A. zadeklarowała samodzielne działania, wyrażając jednak wolę współpracy z Retail Provider Sp. z o.o. Początkowo kolejarze zakładali opcję remontu istniejącego dworca, jednak po roku porzucono ten pomysł, stawiając jako argument m. in. konieczność przebudowy przylegającego bezpośrednio do dworca peronu 1. W listopadzie 2017 r. został ogłoszony pierwszy przetarg PKP S.A. na projekt budowy nowego dworca oraz przebudowę układu torowo-peronowego stacji Olsztyn Główny. Rozstrzygnięto go na początku czerwca 2018 r., jednak na skutek nieprawidłowości stwierdzonych przez CBA do podpisania umowy z wykonawcą nie doszło. Zaistniała konieczność rozpisania drugiego przetargu we wrześniu 2018 r. W styczniu 2019 r. poznaliśmy wykonawcę - Multiconsult Polska. Rozpoczęło się oczekiwanie na efekty prac i wizualizacje.
2. Koncepcja Forum Rozwoju Olsztyna - modernizacja istniejącego kompleksu PKP/PKS
W międzyczasie do gry aktywnie włączyło się stowarzyszenie Forum Rozwoju Olsztyna (FRO), składając 26 marca 2017 r. do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wniosek o wpis do rejestru zabytków kompleksu Dworca Głównego PKP i PKS wraz z przylegającym budynkiem biurowym, zadaszeniami wejściowymi oraz wiatami peronowymi na peronach nr 2, 3 i 4. Podobne wnioski złożyły współpracujące w tej sprawie z FRO Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział w Olsztynie (24 marca 2017 r.) oraz Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków Oddział Warmińsko-Mazurski (26 marca 2017 r.). Można oczywiście snuć domysły, czy faktycznie chodziło tutaj o wiarę zaangażowanych podmiotów w zabytkowość obiektu oddanego do użytku w 1971 r., czy też raczej była to zawoalowana gra na zwłokę i niechęć do kupowania "kota w worku", czyli wyburzenia istniejącego kompleksu PKP/PKS bez dokładnej wiedzy o tym, co Olsztyn dostanie w zamian. Tak czy owak sprawie nadano bieg administracyjny, a po kilku cyklach negatywnych decyzji odpowiednich organów i zażaleń/odwołań wymienionych stowarzyszeń dotarła ona na szczebel ministerialny. Tę długotrwałą rozgrywkę (albo zgodnie z tematem wątku jedną z wojennych bitew) zakończono dopiero w lutym 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podtrzymał decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego podtrzymującą decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w sprawie odmowy wpisania kompleksu dworcowego do rejestru zabytków. Na odwołanie do Naczelnego Sądu Administracyjnego stowarzyszenia, poddane dużej presji społecznej (o czym dalej), już się nie zdecydowały.
Działania FRO, SARP i SKZ na długi czas postawiły w szachu spółki PKP S.A. oraz Retail Provider Sp. z o.o., a jednocześnie silnie spolaryzowały mieszkańców Olsztyna. W komentarzach pod licznymi doniesieniami prasowymi zwolennicy postawy stowarzyszeń zwracali uwagę na funkcjonalność istniejącego kompleksu PKP/PKS oraz nieznane plany PKP S.A., obawiając się budowy zbyt małego budynku. Z kolei przeciwnicy najczęściej traktowali istniejący dworzec jako relikt socjalizmu, zaniedbany i przynoszący Olsztynowi wstyd. Stowarzyszeniom zarzucano też brak mandatu społecznego do podejmowanych działań. Nie opowiadając się po żadnej ze stron należy uczciwie przyznać, że aktywiści naprawdę solidnie odrobili lekcje. To nie było tylko blokowanie inwestycji z wykorzystaniem dostępnych opcji prawnych, ale również przedstawienie własnej wizji. Powstały dające wiele do myślenia wizualizacje przedstawiające istniejący kompleks PKP/PKS po remoncie i rewitalizacji otoczenia.
![Obrazek](https://dworzec.fro.olsztyn.pl/wp-content/uploads/2019/03/Olsztyn-G%C5%82%C3%B3wny-wizualizacja-zewn%C4%99trzna-1-768x481.jpg)
![Obrazek](https://dworzec.fro.olsztyn.pl/wp-content/uploads/2019/03/Olsztyn-G%C5%82%C3%B3wny-wizualizacja-zewn%C4%99trzna-2-768x481.jpg)
![Obrazek](https://dworzec.fro.olsztyn.pl/wp-content/uploads/2017/12/Dworzec-G%C5%82%C3%B3wny-w-Olsztynie-wizualizacja-cz%C4%99%C5%9Bci-PKP-3-768x404.jpg)
![Obrazek](https://dworzec.fro.olsztyn.pl/wp-content/uploads/2018/01/Dworzec-G%C5%82%C3%B3wny-w-Olsztynie-wizualizacja-k%C5%82adki-na-Zatorze-1-768x404.jpg)
Źródło: https://dworzec.fro.olsztyn.pl/wizualizacje/
Całościowy opis działań FRO, SARP i SKZ, wizualizacje oraz wiele ciekawych materiałów (w tym ekspertyz) można pobrać tutaj:
https://dworzec.fro.olsztyn.pl/
Należy dodać, że w dniu 23 kwietnia 2019 r. w sprawie przyszłości olsztyńskiego dworca odbyła się półtoragodzinna debata "Gazety Olsztyńskiej", prowadzona przez redaktora naczelnego Igora Hrywnę. W dyskusji wzięli udział m. in. prezes PKP S.A. Krzysztof Mamiński, prezes Retail Provider Sp. z o.o. Rafał Twarowski oraz Prezydent Miasta Olsztyna Piotr Grzymowicz. Niestety, pomimo zaproszenia, przedstawiciele FRO, SARP i SKZ nie zdecydowali się wziąć udziału w debacie, obawiając się, iż może ona mieć przebieg stronniczy, ukierunkowany "pod tezę". Bez wątpienia rozmowa wiele na tym straciła, ale mimo wszystko zapis wideo warto obejrzeć: https://www.youtube.com/watch?v=R_1zuzy4_Qg
3. Koncepcja PKP S.A. - budowa nowego wydzielonego dworca kolejowego
W dniu 22 czerwca 2020 r., czyli całkiem niedawno, spółka PKP S.A. zaprezentowała długo wyczekiwaną wizualizację nowego budynku dworca Olsztyn Główny. Jako atuty projektu przedstawiono nowoczesną bryłę, funkcjonalność oraz koncentrację przede wszystkim na obsłudze podróżnych, co między wierszami trzeba chyba odczytywać jako odcięcie się od komercyjnych planów właściciela części autobusowej.
![Obrazek](https://www.transport-publiczny.pl/img/20200622194020OlsztynGlowny1PKPSA.jpg_678-443.jpg)
![Obrazek](https://www.transport-publiczny.pl/img/20200622193954OlsztynGlowny3PKPSA.jpg_678-443.jpg)
![Obrazek](https://www.transport-publiczny.pl/img/20200622194019OlsztynGlowny6PKPSA.jpg_678-443.jpg)
Źródło: https://www.transport-publiczny.pl/wiad ... 64996.html
Przedstawiona koncepcja PKP S.A. spotkała się oczywiście ze stanowczą krytyką spółki Retail Provider Sp. z o.o., która zarzuciła kolejarzom brak woli współpracy, co może postawić pod znakiem zapytania realizację całościowej wizji zintegrowanego centrum komunikacyjnego. Zaniepokojenie wyraził również Prezydent Miasta Olsztyna, który przypomniał, że w 2013 r. został przyjęty miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym cała przestrzeń publiczna w rejonie dworca PKP/PKS powinna być projektowana i realizowana kompleksowo.
4. Druga koncepcja Retail Provider Sp. z o.o. - budowa nowego kompleksu wielofunkcyjnego "Synergia"
W odpowiedzi na wizualizację nowego dworca zaprezentowaną przez PKP S.A. w dniu 8 lipca 2020 r. na konferencji prasowej Retail Provider Sp. z o.o. przedstawił własną koncepcję nowego kompleksu wielofunkcyjnego o nazwie "Synergia" (przypomnijmy, że synergia to współdziałanie różnych czynników, którego efekt jest większy niż suma poszczególnych oddzielnych działań). Podobnie jak w pierwszej koncepcji "NDO", całość ma pełnić rolę zintegrowanego centrum komunikacyjnego z funkcją dworca kolejowego i autobusowego. Istotną różnicą w stosunku do poprzedniego projektu jest jednak ograniczenie funkcji typowo handlowej na rzecz szerzej rozumianej przestrzeni usługowej (część biurowa, medyczna, co-workingowa, rozrywkowa, gastronomiczna, handlowa, komunikacyjna, hotelowa oraz parkingowa).
![Obrazek](https://tko.pl/wp-content/uploads/2020/07/synergia-centrum-handlowe-dworzec-2-696x492.jpg)
Źródło: https://tko.pl/52475,2020,07,08,wizja-d ... e-synergia
Zachęcam do obejrzenia półtoragodzinnej konferencji prasowej, podczas której prezes Retail Provider Sp. z o.o. wraz z przedstawicielami zespołu architektów bardzo szczegółowo przedstawili i uzasadnili własną wizję, odnosząc się jednocześnie (w sposób dość otwarty na współpracę) do koncepcji przedstawionej przez PKP S.A. Zapis wideo: https://www.youtube.com/watch?v=eNuXQxU ... e=emb_logo
Co dalej?
Mam nadzieję, że w miarę czytelnie udało mi się streścić całą historię. Wynika z niej jasno, że w sprawie olsztyńskiego dworca mamy w tej chwili co najmniej dwugłos i niestety coraz więcej znaków na ziemi i niebie wskazuje na możliwość zwarcia siłowego zainteresowanych stron. Matka PKP S.A. i jej córka PKP PLK S.A. już zapowiedziały ogłoszenie wspólnego przetargu, z kolei Retail Provider Sp. z o.o. protestuje i odgraża się, że dostępnymi środkami będzie blokował tę inwestycję, niezgodną jego zdaniem z miejscowym planem zagospodarowania.
https://www.transport-publiczny.pl/wiad ... 65408.html
Na ewentualny kompromis czasu zostało niewiele. Budowa nowego dworca kolejowego, którego koszt szacuje się obecnie na 32,5 mln złotych, ma być dofinansowana z Programu Operacyjnego Polska Wschodnia w ramach projektu "Prace na linii kolejowej nr 216 na odcinku Działdowo - Olsztyn" (lista projektów), co wymaga rozpoczęcia inwestycji w tym roku i zakończenia jej w 2023 r. Rosnąca presja wykorzystania dofinansowania na pewno nie ułatwia rozmów między zainteresowanymi stronami, pytanie tylko, do czego nas to w końcu doprowadzi?
Zapraszam do dyskusji na temat olsztyńskiego dworca i udziału w ankiecie. To także okazja do refleksji o charakterze ogólnym. Można zastanowić się np. nad tym, jaką rolę powinien spełniać nowoczesny dworzec w XXI wieku. A także nad tym, jaki powinien być stosunek władz miejskich do tego typu spraw. Ja np. mam nieodparte wrażenie, że w którymś momencie olsztyński ratusz przespał możliwość podjęcia się roli moderatora dyskusji, który pomógłby poukładać wizje poszczególnych stron toczącej się żywo debaty z korzyścią przede wszystkim dla mieszkańców.